Openingstijden...
Zomertijd dus de heemtuin is open op alle zondagen,
Sinds zondag 29 maart is er in de heemtuin van de IVN afdeling Brunssum & Onderbanken weer de gelegenheid om aangenaam in de natuur te vertoeven en eventueel van een kopje koffie tegen bodemprijzen te genieten. Geen entree.

Volg zodra u in Brunssum bent de bruine recreatiebordjes: Heemtuin “In de Struiken”.

Iedere zondag van 14.00 tot  17.00 uur open tijdens de zomertijd,

Het is een ecologische tuin van ongeveer twee hectare met beken en waterpartijen. Er is de venbeek, die in onze tuin ontspringt.
De medische kruidentuin, de vijver en enkele vakwerkhuisjes laten zeker bij u een mooie nostalgische indruk achter.

Er is ook een nieuw natuurbelevingpad voor de kinderen geopend, Het pad heeft een zandspringbak waar kinderen hun eigen verspringvermogen kunnen vergelijken met dat van de dieren. Er is een sporenpad waarvan men zelf het bijbehorend dier kan proberen te herkennen, een klein blotevoetenpad (acht meter lang), maar ook een boomtelefoon, diverse kijkkasten en een natuurxylofoon

.

Een bezoek aan de nectarkroeg kan u en ons meer zicht geven op de klimaatcrisis, want daar kunt u aangeven wat u er effectief van kunt observeren. Onze ecologische tuin heeft o.a. een groentetuin. De groente wordt biologisch verbouwd.

Er zijn veel vogels te beluisteren en te bewonderen o.a. het bosuiltje. Het ijsvogeltje scheert er over de waterbuffer. De andere vogels proberen u te verleiden met hun prachtige gezang. Wilt u zelf ook van die leuke vogeltjes in uw tuin? Wij verkopen nestkastjes en voederhuisjes tegen spotprijzen!

Hebt u nog wat tijd over door de week dan kunt u ook dan van 9 tot 12 uur op maandag, dinsdag en donderdag een kijkje komen nemen. Dan zijn onze heemtuinvrijwilligers in de tuin aan de slag en om 10.15 uur is er verse koffie.

Spreekt vrijwilligerswerk u aan? Dan hebben wij voor u diverse mogelijkheden: zoals de heemtuin met vele aspecten, flora & fauna werkgroepen, de jeugdgroep, school educatiegroepen en het geven van lezingen en/of excursies over natuur, milieu en landschap.

U kunt u zich melden bij Jos Vantilt:  telefonisch 06-17 71 5454 of via de mail: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. .

 

Seizoensafsluiting jeugdgroep...

Het seizoen voor de jeugd zit er weer op. Ook dit jaar hebben we het seizoen samen met de kinderen, hun ouders en broertjes en zusjes afgesloten.We besloten net als vorig jaar de afsluiting op een avond te houden en wel op zaterdag 4 juli.Het was een heerlijke warme zomeravond, zodat we lekker buiten konden zitten. We dronken eerst met zijn allen een kopje koffie of een glaasje fris en aten een lekker stukje vlaai.

Waarna zijn we met zijn allen de heide opgegaan, waar we pijlen moesten volgen die van natuurlijke materialen waren gemaakt. Rob en Frans hadden deze uitgezet. Er waren pijlen gemaakt van dennenappels, stokken, maar ook van konijnenkeutels. Zeer origineel. Iedereen was zeer enthousiast in het zoeken van deze pijlen. Tom vond het zelfs zo leuk, dat hij zelf ook als pijl ging staan. Het eindpunt van deze pijlen tocht was de rode beek, waar Frans en Rob op ons wachtten. De liefhebbers konden nog even afkoelen in de rode beek, waarna we weer naar de heemtuin vertrokken.

Hier dronken we nog een glaasje fris, waarna de werkmappen van de kinderen werden uitgedeeld en iedereen weer tevreden naar huis ging. Zo kwam er een einde aan het seizoen 2008/2009 en kunnen wij ons gaan voorbereiden op het nieuwe seizoen.

 

28 juni kregen we in de heemtuin bezoek van een groep mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking. De bedoeling was dat de mensen tijdens een wandeling door de tuin, enkele opdrachten zouden uitvoeren. Jose, Frans, Paula en ik (Wilma) begeleidden de mensen in groepjes. Rob was deze avond de fotograaf. We hadden leuke opdrachten uitgezocht, waaraan iedereen mee zou kunnen doen, bijvoorbeeld: waterdiertjes zoeken, memorie, dieren geluiden raden en nog veel meer.Ook de opdrachten van het natuurbelevingpad werden niet vergeten. Zeker de boomtelefoon was zeer populair bij deze mensen. Kim kwam ook nog even langs en vertelde iets over de kruiden. We vonden het allemaal een leuke ervaring om met deze mensen aan de slag te gaan en dit is zeker voor herhaling vatbaar. Wilma

 

Woensdag 18 maart was het nationale boomfeestdag. Wij als jeugdafdeling besteden hier ook altijd aandacht aan.

Dit jaar hadden we het heemtuin vrouwtje uitgenodigd. Zij vertelde de kinderen dat zij heel erg rijk is: “Ik woon in een paleis, met hele grote zuilen. Het plafond is licht blauw met witte vlekken en er  zitten allemaal figuren in en die bewegen constant. Ik heb een grasveld vol met diamanten en ik heb super grote spiegels.
Ik hoor de hele dag, van alle kanten muziek.”

Daarna ging ze met de kinderen al deze rijkdom bekijken. Het paleis was de heemtuin, de zuilen waren de bomen, het plafond was de lucht, de diamanten waren de dauwdruppels op het gras, de spiegels waren de vijvers en de muziek waren de vogels en andere geluiden van de natuur. Toen was het tijd om een boom te planten. Frits was aanwezig om de kinderen hierbij te helpen. Er werd samen gegraven, waarna de boom met zijn allen in het gegraven gat werd gezet. Dit was een zware klus, daarom kwam Geertje van de groentetuin ook een handje helpen. De boom kreeg water en het gat werd weer met aarde opgevuld. Na een korte pauze was er nog een halfuurtje over om een paar leuke opdrachten te doen, die op het verhaal van het heemtuin vrouwtje sloegen. Voordat de kinderen naar huis gingen, kregen ze nog allemaal een klein cadeautje.

..is bezig met inventariseren van de Branderberg, onderdeel van de Brunssummerheide. Zij doet dit op verzoek van Natuurmonumenten. De keuze van de locatie is zo door de IVN afdeling gepland vanwege het keuzetracé van de buitenring. Het inpassingplan van dit tracé voorziet een dubbelbaanse weg door dit gebied. Dat betekent dat er vier banen de heide doorkruisen met opoffering van een waardevol natuurgebied. IVN Brunssum & Onderbanken wil voorbereid zijn als de inspraak in de procedure bij de Provincie hieromtrent mogelijk is.

Op de locatie zelf ontdekte de werkgroep al unieke flora en fauna elementen. Nu gaan ze samen met Natuurmonumenten meers specifieke monitoring opzetten, wat dan na de zomervakantie gerealiseerd wordt. Voor toelating in het gebied wordt door Natuurmonumenten gezorgd.

Ook zal er zorg nodig zijn voor het opschoot van berken vooral in de hellingen van het heidegebied. Er is nog steeds de mogelijkheid om aan deze werkgroep deel te nemen.
Dat kan zowel structureel als ook incidenteel, bijvoorbeeld voor één projectonderdeel.

Structureel is deze groep aan het werk op de eerste en derde dinsdag van de maand van 13.30 tot ongeveer 16.00 uur. Er wordt meestal gestart vanaf de heemtuin.
We carpoolen van daaruit naar de werklocatie. De groep wordt namens het bestuur gecoördineerd door Jos Vantilt.
Eventuele aanmeldingen kunnen via mail Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. of 06-1771 5454.

 

De Flora & Fauna werkgroep Onderbanken... oogst successen. Door aandringen van de werkgroep is de gemeente Onderbanken vorig jaar overgegaan tot plaatsen van vier waarschuwingsborden in het paarseizoen in sommige holle wegen. Dit jaar is dit met drie borden uitgebreid.

Daarbuiten is de buslijn, die 2x per uur door de Etzenraderweg denderde eruit gehaald.
Er wordt mede door de werkzaamheden aan de Maar al snel een ronde door het dorp gereden. Een voordeel: de bus komt nu op tijd voor de treinaansluiting in Sittard. Verder is in juni een roadblok geplaatst. Dat is een aangepaste bussluis die alleen toegang verleend aan landbouwvoertuigen. De landbouwer moet natuurlijk het hele jaar door zijn werkzaamheden op het land kunnen uitvoeren. De roadblok is tijdelijk geplaatst in overleg met omwonenden en agrariërs.
Na het paarseizoen van het vliegend hert zal de verkeershindernis verwijderd worden omdat een rotonde gerealiseerd wordt op de kruising Kneykuilerweg Schinveld-Sittard en Bingelrade-Jabeek. De weg is nu een gemeentelijke weg geworden. Later zal de roadblok terugkeren en zullen er nieuwe  busopstapplaatsen langs deze weg en in Jabeek gerealiseerd worden. De bus rijdt dan in Jabeek wel een rondje om de kerk.

De werkgroep is ondertussen sinds mei bezig met haar dagelijkse monitoring van het vliegend hert zowel in de ochtend als in de avond. Er wordt dit jaar ook gemonitord op levende exemplaren omdat vorig jaar bleek dat om onverklaarbare redenen de mannetjes op waren. Geen mannetje meer te zien noch dood noch levend. Naturalis het registratie instituut in Leiden wist ook geen antwoord op dit fenomeen. Dus zij verzocht de werkgroep om consequent zowel levende als dode exemplaren te inventariseren. Inderdaad blijkt nu dat er naar alle waarschijnlijkheid territoriumvorming gebeurt door de mannetjes. We zien trouwens vrij laat de eerste mannetjes sinds de langste dag en bijna nog geen vrouwtjes.
Te uwer informatie vrouwtjes leven 22 dagen boven de grond zonder eten. Mannetjes 20 dagen. Daaraan vooraf gaan 5 tot 8 jaar in een rottende eikenstam en een half jaar voor de verpopping van larve tot kever onder de grond in een poppenwieg.

Gisteren werd een van de werkgroepleden in de avonduren nog ”aangevlogen” door een vliegend hert. De werkgroep is ook aan de slag met een broedstoof voor het vliegend hert. Op de boomgaard van een van die leden zijn er al stukken eikenboom door de gemeente gedeponeerd. De firma van de Kreeke, die het snoeiafval in de holle wegen heeft afgevoerd en graafwerkzaamheden voor een nieuw riool tussen Bingelrade en Jabeek uitvoert, schenkt grond om het geheel voor de broedstoof aan te vullen.
Later worden de bomen met Tonderzwam geënt en dan maar jaren wachten op het ontstaan van wit rot. Dat is de eet- en woonkamer van de larve van het vliegend hert. In overleg met de gemeente en het IKL zijn bomen gekandelaberd. Die eikenbomen zijn op ongeveer vier meter getopt. Hieruit zullen nieuwe loten een kandelaar vormen. Het lekkende sap uit de snedeplaats is ontmoetingsplaats en eettafel voor de vliegende herten.
Willen ze vaker paren en eieren afzetten dan moeten ze nieuwe energie opdoen.
Dat kunnen ze ook uit wilde kersen, die veelal in het gebied staan, oplikken.

Daarnaast herbergen de graften en de holle wegen dassen en vossen. Ook die worden door monitoring gevolgd. Dat is een gecompliceerd geheel. Noch de das noch de vos komt zich presenteren: “Hier ben ik”. Sporen van uitwerpselen en krab- of pootafdrukken zijn indicatoren. Verder zijn met name de graafwerkzaamheden van de das een indicatie van een actieve burcht.


De reeën zijn dood...

In de periode van januari tot eind april zijn er negen dode reeën gesignaleerd. Dit is een enorm hoog aantal afgezet tegen andere jaren voor deze periode buiten de bronstijd.

Hoe kan dat nu? Onze afdeling heeft daar doorlopend voor gewaarschuwd bij het aanleggen van een geëxploiteerd blotevoetenpad in het Schutterspark. Zeer triest, maar het IVN heeft gelijk gekregen. Het aantal liegt er niet om. Hoe kan het nu zover komen in een gemeente die zich natuurvriendelijk acht?

In het gebied was voorheen regelmatig overlast van vooral crossende motoren. Die gebruikten het Schutterpark als uitvalsbasis om aan de overzijde de steenberg te bestormen. Een jarenlange slepende ergernis dacht de gemeente te beslechten door het gebied te verhuren aan iemand, die hiertoe zijn vinger opstak. Zonder te kijken naar de consequenties, die dat zou hebben.

Tien hectare van het schutterspark werd aan de oostzijde aan het openbaar terrein onttrokken en voor het betalend publiek gereserveerd. Daar mag je van dat moment af allen op blote voeten komen. Dat is heel jammer want dit stuk extensief natuurgebied kan alleen nog tegen betaling bezocht worden. Blijkbaar zijn bordjes met artikel 461 niet voldoende in combinatie met de opgeworpen houtrillen en extra hoge schapendraad om niet betalenden te weren. Daarom worden door de gemeente zelf, op kosten van de gemeenschap, alle wissels (doorgangen, in dit geval gaten in de reeds bestaande draad) van de reeën gedicht. Omdat dit blijkbaar nog niet af doende is wordt weer op kosten van de inwoners natodraad geplaatst (draad met scheermesjes).

Het gevolg: reeën lopen steeds dezelfde wissel en volgen het spoor van hun voorgangers en komen terecht bij een eerder aanwezig gat in de draad wat nu afgesloten is. De ree is dan het spoor bijster in de ecologische zone tussen het Schinveldse bos en de Brunssummerheide en belandt dan op enig moment op straat en dan is het wachten op die auto die net te hard rijdt om nog op tijd te remmen. Zo zijn er negen reeën door toedoen van derden onnodig dood gebleven ondanks dat men gewaarschuwd was.

In Brunssum en Onderbanken zijn diverse dassenburchten. Zo heeft Ger Luit laatst de publiciteit opgezocht met een burcht in het Amstenraderveld. Deze burcht ligt in het inpassinggebied van de buitenring. Het is hem gelukt een das bij zijn ingang te fotograferen. Dus bewijs genoeg dat de burcht bewoond is.

In de holle wegen in Onderbanken zijn verschillende dassenburchten. Johnny Klink onze vrijwilliger, die in de beide werkgroepen van Flora en Fauna deelneemt, legt zich specifiek toe op de dassen. Al doende leert hij het gedrag van de das steeds beter te volgen. Speciale aandacht is er van hem nog uitgegaan naar een ander bouwtraject bij de Quabeeksgrub. Deze grub wordt gerenaturaliseerd en de riolering daarnaast wordt aan de andere zijde van de grub nieuw aangelegd. Daar de gemeente niet op de hoogte was van de dassenburcht heeft het bestuur van onze IVN afdeling de gegevens, die verzameld waren door Johnny aan hen doorgespeeld. Johnny heeft met GPS precies de locaties weergegeven en ook uitgezocht welke burchten wel en welke niet door dassen met zekerheid bewoond zijn.

Het bestuur heeft via Jos samen met Johnny overleg gehad met de aannemer en de bouw verantwoordelijke op initiatief van de gemeente. Er zijn afspraken gemaakt omdat het stilleggen van de werkzaamheden in dat stadium een onbegonnen zaak was. Johnny zou om de twee dagen monitoren ter plaatse, zodat op geleide van de bevindingen de werkzaamheden verder plaats konden vinden.

De pers kreeg er lucht van en publiceerde een interview met Jos. Daarop werd het IVN benaderd door het ministerie van LNV dienst regelingen Flora en Fauna wet. In overleg met Jos werd ondanks dat er een klacht was van een derde persoon niet overgegaan tot het sturen van een AID-er (Algemene Inspectie Dienst). Wel functioneert nu het IVN ook als inspectie voor het LNV. De werkzaamheden op dit deel van het traject zijn gelukkig in een afrondend stadium. Er wordt geen verstoring van de das meer verwacht.

De burchten hebben overal wel flink te leiden gehad van de forse regenval eind juni dit jaar.

Dassen zijn marterachtigen, die vooral in de late avond en nacht op zoek gaan naar voedsel. Dat kan het vliegend hert zijn maar ook een klein konijn. Dassen leven soms samen met andere dieren zoals vossen. Vaak worden dassenburchten, die niet meer gebruikt worden door de vos of het konijn gekraakt.

Op een van de controles van de dassenburchten kwam ik een vos tegen. Natuurlijk geen fototoestel bij.

Structuurwijzigingen binnen en buiten de heemtuin...
Het bestuur heeft na de jaarvergadering besloten om in de aansturing van de diverse werkgroepen wijzigingen aan te brengen. De belangrijkste wijziging is, dat er personen aangewezen zijn om een deel van de tuin te coördineren. Dat brengt met zich mee dat deze personen binnen het kader dat door het bestuur gesteld wordt werken. Anderzijds wordt van deze persoon verwacht dat er een aanpak en zo nodig leiding wordt gegeven aan derden t.a.v. het toegewezen onderdeel. De grote lijn wordt dus door het bestuur in overleg met de algemene coördinator van de tuin uitgezet. De details en de uitwerking wordt door de tuindergebonden coördinator uitgezet en uitgevoerd al of niet met hulp.

In het bestuur zijn de taken herverdeeld.

De voorzitter trekt zich terug uit de tuin als specifieke taak. Hij gaat zich vooral bezig houden met alle IVN zaken buiten de tuin. Hij is dus ook coördinator voor alle werkgroepen buiten de heemtuin.
De imker gaat de bestuursverantwoording overnemen voor de heemtuin. De algemene coördinatie blijft zoals het was. Dit duo is aanspreekbaar voor heemtuin zaken. In eerste instantie de coördinator.
De beheerszaken van gebouwen en materialen blijven de bestuursverantwoordelijkheid van de penningmeester.

De secretaris draagt zorg voor de notulering van de bestuursvergaderingen en de algemene vergadering en zorgt voor de archivering.
Het postadres voor het IVN blijft bij de voorzitter.

 

Uitgebreid onderzoek van het Bronnenbosje te Brunssum... ... werd door het IVN aan de raad aangeboden. Dhr. Ger Luit heeft het namens de raad in ontvangst genomen op vrijdag 29 mei om 14 uur in het gemeentehuis. Omdat het Bronnenbosje in Brunssum in het zoektracé ligt van de Buitenring heeft het IVN Brunssum & Onderbanken aan Dhr. Smeets, toen nog aspirant, IVN Natuurgids, in oktober 2007 de opdracht gegeven om het gebied in kaart te brengen in het kader van zijn opleiding als gids.

Het resultaat werd, nu het duidelijk wordt dat het inpassinggebied het bronnenbosje gaat aantasten aangeboden aan de Raad van de gemeente Brunssum zodat zij t.a.v. die inpassing een gefundeerd veto bij de provincie kunnen neerleggen. De griffier zal zorg dragen voor de verspreiding van het document onder de Raadsleden en het College. Ook zal het uniek document wat tevens enkele mooie opnames van het gebied bevat ter inzage gelegd worden voor het publiek. Namens het IVN Brunssum & Onderbanken Jos Vantilt, Voorzitter.

Door de gemeente Onderbanken werd het IVN voor twee wandelingen in de buurt van de Roode beek Rodebach gevraagd. In het kader van de structuurontwikkeling Parkstad waren nu drie buitengebied gemeenten aan de beurt. Binnen het programma wat bestond uit drie dagen met presentaties van de gebieden ter plaatse werd gestart met een wandeling.

Wilma Janssen werd bereid gevonden om met Jos Vantilt de wandeling voor ongeveer 40 personen te begeleiden. Rob van Diesen sloot er zich bij aan om wat meer gevoel voor het gidsen te krijgen, daar hij zich in zijn studie tot gids meer op begeleiding van de jeugd gericht had. Ieder met ongeveer 14 personen gingen op stap. Vooraf werd gewaarschuwd voor eventuele natte voeten en teken zodat deelnemers hun eigen risico konden inschatten. De wandeling ging in feite om het zweefvliegveld heen links en rechts om. Ongeveer bij de stepstones kwamen de groepen elkaar tegen. Daar dook men bij het poeltje nog even wat waterdiertjes op en gaf Wilma enige toelichting.

In één groep werd er spontaan aanvullingen gegeven over de structuur van het gebied. In de andere groep werden aanvullingen gegeven door een lid van de NABU (“Naturschutzbund” vergelijkbaar met de IVN maar dan in Duitsland) over het Duitse deel van de wandeling.

Het was mooi weer, niet nat en door de vele vragen en toelichtingen kwam de groep niet op de afgesproken tijd aan bij het startpunt: het info point. De deelnemers waren zeer tevreden.

Ook de gemeente Voerendaal wilde zijn personeelsuitje in Onderbanken vieren met een mooie wandeling in hetzelfde gebied in combinatie met een BBQ bij Boven Water in het Info Point. Dezelfde gidsen verzorgden enkele dagen voor boven genoemde wandeling ook dit op een leuke manier.

Gidsen lukt nooit zonder een goede voorbereiding dus de genoemde gidsen liepen separaat en samen om hun wandeling uit te zetten. Zo kwamen zij tot een mooi resultaat voor die dagen.

Even vermeldenswaardig is toch nog dat in zo een traject ook wel eens wat mis kan gaan. Jos ging over stepstones en vond deze toch wat riskant om daar 40 mensen door heen te laten baggeren. Dus hij begon aan enig reparatiewerk ter plaatse. Hij stond op de stepstones met een steen in de handen en gleed pardoes de Roode beek in tot aan zijn middel. Gelukkig geen fotograaf aanwezig maar wel met een fors nat pak naar huis fietsen.

Het IVN Brunssum-Onderbanken heeft een uitgebreid lidmaatschap.

Feldbiss is het boekje dat uitgebracht wordt door het IVN afdeling Brunssum. Het wordt 4 keer per jaar uitgebracht en wordt gebruikt om te vertellen aan de Donateurs wat er allemaal gebeurt in onze Heemtuin: In de Struiken. Over de activiteiten met de scholen en de jeugd vertellen de kinderen meestal zelf. Ook komen bezigheden op natuurgebied aan de orde. Verder geven wij seizoenswetenswaardigheden weer. Onze activiteitenagenda ontbreekt ook niet. Natuurlijk wordt ook van die activiteiten verslag gedaan.

De Natuurgids is een tijdschrift voor Natuur, milieu en heem in Limburg. Als u lid of donateur bent en via de Heemtuin “In de Struiken” lid wordt van de Natuurgids krijgt u een korting van € 2,50 .

Mens en Natuur is blad dat wordt uitgegeven door het Landelijke IVN. Wat is er nog meer verschil tussen lid en donateur?

Als lid heeft u stemrecht bij vergaderingen en als donateur steunt u de vereniging alleen geldelijk. Van de contributie van (landelijk ingeschreven) leden dienen wij ook een deel aan het landelijke IVN af te dragen.
De contributie van donateurs komt geheel ten goede aan de IVN afdeling Brunssum.